OVER NAGASAKI

De Nagasaki prefectuur bevindt zich in het zuidwesten van Japan. Omringd door zee en bergen van alle kanten, zijn de steden en de vele eilanden van de prefectuur rijk aan historie, traditie en cultuur. Bloemen bloeien het hele jaar door, en lokale delicatessen, verkregen van de overvloedige bergen en zee, kunnen genuttigd worden. Jaren geleden was Nagasaki een welvarende havenstad die optrad als brug tussen Japan en de rest van de wereld. Nagasaki’s cultuur is een unieke mix van harmonie tussen het oosten en westen. Dit is terug te zien in de architectuur, taal, gerechten en de vele evenementen die jaarlijks gevierd worden.

Hoe zag de natuur er uit in het oude Japan? Hoe is de traditionele Japanse cultuur veranderd in de hedendaagse cultuur? Hoe heeft Japan zich kunnen herstellen van tragedies? Antwoorden op deze vragen zijn mogelijk te vinden in Nagasaki. Deze opmerkelijke eigenschappen zijn een inspiratie en laten een indruk achter bij allen die Nagasaki bezoeken.

GESCHIEDENIS

Met de strategische ligging als het meest westelijke punt van Japan, was de taak van de stad om een brug te vormen met de rest van de wereld, de belangrijkste in de Japanse geschiedenis. Schepen uit Europa en Asia, die regelmatig de wateren rond Japan trotseerden, lichtten hun anker in Nagasaki en brachten diverse kennis en cultuur met zich mee. Deze mensen en hun ideeën werden warm onthaald door de lokale bevolking. De studie van het buitenland werd later verspreid naar andere delen van Japan vanuit Nagasaki.

Er werd vooral gehandeld met Chinese, Portugese en Nederlandse handelspartners. Door de eerste Portugese missionarissen die voet op de bodem van Nagasaki zetten, werd het christendom geïntroduceerd in Japan. De toenemende buitenlandse invloed leidde echter tot de Sakoku(1641-1854), een periode van nationale isolatie van twee eeuwen, waarbij alle handel met het buitenland werd verbannen. Nagasaki bleef als enige stad over waar contact met het buitenland werd toegestaan en trad op als enige poort naar de westerse wereld voor Japan.

Tijdens de Sakoku vond een van de meeste tragische evenementen in de geschiedenis van Nagasaki plaats. In 1597 werden 26 katholieken geëxecuteerd op de Nishizaka berg, met als doel om het christendom in de regio te onderdrukken. Katholieken in Japan werden vervolgd en moesten afstand doen van hun geloof. Velen bleven trouw in het geheim trouw aan het christendom met gevaar voor eigen leven. Het zou meer dan twee eeuwen duren voordat de isolatie van Japan tot einde kwam, waardoor verborgen christenen naar buiten konden treden.

Met het einde van de Sakoku bloeide Nagasaki weer op als de enige stad met een infrastructuur die buitenlandse handel aankon. Het was rond 1859 dat Thomas Glover, een Schotse handelaar, naar Nagasaki kwam en nieuwe kennis met betrekking tot scheepsbouw, kolenmijnen, en andere moderne industrieën, introduceerde aan de Japanse bevolking. Zijn werk in Nagasaki heeft bijgedragen aan de Meiji industriële revolutie in Japan. Hedendaags kunnen relikwieën van deze periode bezichtigd worden. De meest opmerkelijke zijn te vinden bij het werelderfgoed gebied van Hashima, (Gunkanjima, Battleship island) en de Mitsubishi Scheepswerf in Nagasaki.

Deze voorspoedigheid kwam weer tot een stop toen op 9 augustus 1945 de atoombom op Nagasaki werd geworpen en de stad verwoestte. Terwijl de stad de scherven bij elkaar veegde, en de mensen hun levens opnieuw opbouwden, gaf deze verschrikking de mensen een nieuwe vastberadenheid. Nu, streeft Nagasaki naar de promotie van het belang van wereldvrede en is sterk voorstander van nucleaire ontwapening.

CONNECTIES MET NEDERLAND

De uitwisseling tussen Nederland en Nagasaki begon in 1609 toen twee Nederlandse schepen aan kwamen in de haven te Hirado en het VOC-pakhuis Hirado bouwden. Het eerste opperhoofd was Jacques Specx, die ook bekend staat vanwege het feit dat hij officieel toestemming kreeg van de regerende shogun om handel te drijven met Japan. De opslaghuizen van het VOC-pakhuis werden steeds uitgebreid en in 1639 werd een opslaghuis van steen gebouwd waar het jaartal volgens de westerse kalender was opgeschreven(Japan kende toentertijd een eigen jaartelling). Omdat dit plaats vond in de tijd dat het Christelijk geloof verboden was, werd het na slechts één jaar gesloopt. (In 2011 is het pakhuis herbouwd en is het nu het de grootste trekpleister van Hirado)

Als onderdeel van het Sakoku beleid, werden Spaanse en Portugese schepen niet meer toegelaten in Japanse havens, en werd in 1641 het VOC-pakhuis verhuisd van Hirado naar Dejima in Nagasaki. Totdat Japan het land openstelde voor de rest van de wereld in het midden van de 19e eeuw, was dit voor een periode van 200 jaar de enige poort die Japan met het buitenland verbond.

Gedurende die periode van 200 jaar, vond niet alleen zakelijke handel plaats, maar ook werden, kunst, cultuur en zelfs de studie van westerse wetenschappen overgebracht door artsen van de Nederlandse nederzetting. Vanuit Japan werd naast goud, zilver en brons, ook verschillende kunstwerken zoals, aarde- en lakwerk, in grote hoeveelheden geëxporteerd naar Europa. Deze goederen vielen in de smaak bij de Europese adel en werden vaak in hun paleizen tentoongesteld. De westerse leefstijl in Dejima tijdens de periode van isolatie trok veel aandacht van de Japanners. Dit was te danken aan de vele schilderijen, die maaltijden en andere festiviteiten die plaats vonden op Dejima weergaven, en souvenirs zoals, Hanga(hout prenten) en poppen van klei (Koganingyo). Het opperhoofd van het pakhuis ging vaak van Dejima naar Edo (huidig Tokio) om de Shogun persoonlijk te bedanken voor de handel. Deze reis duurde zo’n 90 dagen en was een waardevolle ervaring voor de leden van het pakhuis om meer te leren over de Japanse cultuur en natuur (biologie). Voor de Japanse geleerden was dit ook een waardevolle kans om direct van buitenlanders te leren. Onder de leden van het pakhuis bevonden zich twee bekende Duitse geleerden, Engelbert Kaempfer en Philipp Franz von Siebold.

Kaempfer(1651-1716), was een in Lemgo geboren doctor en botanicus en was in 1690 in Dejima in dienst bij de VOC als arts van de Nederlandse handelsnederzetting. Toen hij terugkeerde naar Europa heeft hij zijn ervaringen beschreven in het boek ‘Geschiedenis van Japan’ waar hij zijn belevingen en vindingen met betrekking to Japan beschrijft. Dit boek heeft een grote invloed gehad op het beeld van Japan in Europa en werd hét referentie boek voor landen die delegaties naar Japan wilden sturen.

Siebold(1796-1866), geboren te Würzburg, was tevens een doctor en botanicus en fungeerde in 1823 als arts van de Nederlandse handelsnederzetting. Tijdens deze periode waren de regels met betrekking tot het verlaten van Dejima voor de leden van het pakhuis erg streng. Siebold kreeg echter speciale toestemming om westerse medicijnen te doceren en zodoende werd de Naritakijuku school opgericht. Net als Kaempfer werkte Siebold tijdens zijn verblijf aan zijn onderzoek van Japan en was druk bezig met onderzoek op het gebied van flora en fauna. Toen hij in 1828 terug wilde naar Europa, kwamen de Japanners erachter dat hij in het bezit was van een kaart van Japan. Dit was verboden en hij werd daarom verbannen uit Japan. In 1859 werd zijn verbanning opgeheven en keerde hij terug als adviseur van de Nederlandsche Handel-Maatschappij (opvolger van de VOC). Ook was hij even in dienst als diplomatieke adviseur voor de Bakufu, maar werd al gauw ontslagen en terug gestuurd naar Europa. Tijdens zijn eerste verblijf in Japan kreeg hij een kind met een Japanse vrouw, Ine Kusamoto. Zij werd de eerste Japanse vrouw die als verloskundige westerse medicijnen studeerde.

Ook na het midden van de 19e eeuw bleef de relatie tussen Nederland en Japan gunstig.

Donker Curtius was het laatste opperhoofd van de Nederlandse handelsnederzetting en werd de eerste commissaris in Japan in 1855. Hij was verantwoordelijk voor het tot stand brengen van ‘t Nederlands-Japans vriendschapsverdrag en het Japans-Nederlands handelsverdrag dat volgde in 1858. Verder gaf hij advies voor de modernisatie van Japan en nodigde hij Nederlandse marine officiers uit om instructies te geven bij het trainingscentrum voor de marine in Nagasaki (Nagasaki Naval Training Center). De militaire chirurg van de Nederlandse marine Pompe van Meerdervoort, richtte een school op voor de studie van westerse medicijnen (Igakudenshusho). In 1861 richtte hij het eerste westerse ziekenhuis (Nagasaki Yojosho) op in Japan en heeft hij zodoende bijgedragen aan de modernisatie van Japan.

Dejima, het eiland waar de leden van de Nederlandse handelsnederzetting hun dagen doorbrachten, heeft zijn doel bereikt. Na de opening van het land werd het gebruikt als nederzetting voor buitenlanders in Japan en werd ook het omringende gebied droog gelegd om op gebouwd te kunnen worden. Momenteel wordt er gewerkt aan de afgraving en restauratie van Dejima om het terug te brengen naar hoe het er vroeger uit zag. Verder is het oudste graf van een Europeaan in Japan te vinden in de Goshinji temple in Nagasaki. Dit graf is het graf van opperhoofd Hendrik Godfried Duurkoop en is te vinden op het kerkhof voor buitenlanders.

LITERAIR WERK EN MEDIA MET BETREKKING TOT NAGASAKI

NAGASAKI

Madame Butterfly (eind 19e eeuw)

Madame Butterfly verteld het verhaal van een jonge geisha die getrouwd is met een in Nagasaki geplaatste Amerikaanse marine officier. De roman waar het verhaal op gebaseerd is, is geschreven door John Luther Long en was beïnvloed door Madame Chrysanthème wat ook plaats vond in Nagasaki. Er is ook een theateruitvoering door David Belasco en een opera door Giacomo Puccini.

NAGASAKI

Silence (2016, film)

Gebaseerd op de roman door Shusaku Endo en geregisseerd door Martin Scorsese. De film is een historische drama over de vervolging van christenen tijdens de 17e eeuw in Nagasaki.
Meer informatie over de film via deze link (EN).

NAGASAKI

Skyfall (2012) 

Hashima (Gunkanhima, Slagschip eiland), Nagasaki heeft model gestaan voor Dead City in deze Bond film.

NAGASAKI

Rhapsody in August (1991, film)

Geregisseerd door Akira Kurosawa, een bekende Japanse regisseur. Met Richard Gere, het verhaal focust op het leven van een grootmoeder die de atoombom heeft overleeft en haar kleinkinderen die haar bezoeken in de zomer.

NAGASAKI

The Last Samurai (2003, film)

Een uitzicht op Kujukushima (99 eilanden) van Sasebo is te zien in deze film en staat symbool voor de schoonheid van de Japanse kust.